Opvoeden: met harde of zachte hand?

Auteur: Mark Spaargaren

Onlangs is er in Nederland veel commotie geweest over uitspraken van een voorganger die ouders aan zou hebben gemoedigd de corrigerende tik te gebruiken in de opvoeding (Predikant: corrigerende tik moet kunnen). De voorganger beroept zich op het feit dat dit ook in de Bijbel staat en dat als je de Bijbel letterlijk neemt, je je kinderen mag slaan. Nou wil ik in dit artikel geen theologische verhandeling gaan geven over hoe ik denk dat God over de corrigerende tik denkt. In plaats daarvan wil ik eens ingaan op wat er zoal bekend is over het gebruiken van correctie in de opvoeding in de wereld van de psychologie en pedagogiek.

Voorop gesteld is er geen bewijs dat het gebruik van de pedagogische tik schadelijk is voor de ontwikkeling van een kind. Wel wordt hierbij gezegd dat het minimaal na een waarschuwing zou moeten plaatsvinden met als doel de grenzen duidelijk te maken. Vaak wordt de tik als uiterste middel gebruikt om het kind te stoppen. De ouder is dan vaak al zo boos dat het minder een opvoedingsmiddel is, maar meer een manier van de ouder om zijn of haar frustratie te uiten. En dat kan de bedoeling niet zijn. Op die manier leert het kind niet wat wel en niet OK is, maar vooral dat pappa of mamma gevaarlijk is en daar voor moet worden uitgekeken.

In zijn algemeenheid zou je 4 opvoedingsstijlen kunnen herkennen die op twee dimensies uitgezet kunnen worden: meer of minder controlerend, en meer of minder warmte/positieve ondersteunening: 

• De Autoritaire stijl: veel controle met weinig warmte
• De Autoritieve stijl: Veel controle met veel warmte
• De Permissieve stijl: Weinig controle met veel warmte
• De Verwaarlozende stijl: Weinig controle en weinig warmte

Door pedagogen wordt de Autoritieve stijl als de meest geslaagde manier om kinderen op te voeden. Ouders stellen redelijke grenzen en leggen alles uit met behulp van gezag en liefde. Ouders zijn warm en respectvol. Er is ruimte voor de eigen inbreng van het kind en zelfstandigheid wordt aangemoedigd.

Ik denk dat we in Nederland op veel gebied zijn doorgeschoten van de Autoritaire stijl in het verleden naar een permissieve stijl, waarin warmte en bemoediging centraal staan, het eigen individu ontdekken en ontwikkelen maar zonder dit te sturen. Dit heeft tot gevolg dat het individualisme sterk is gegroeid en het respect voor de ander en zeker voor autoriteit sterk is verminderd. Ik weet niet of dit alleen met de opvoeding te maken heeft, maar dit heeft wel een sterke invloed gehad.

Ik denk dan ook dat we in ons 'arsenaal' aan opvoedingstechnieken van alle markten thuis moeten zijn. Het is belangrijk om duidelijke grenzen aan te geven en deze ook te handhaven. Dit laatste kan door een combinatie van belonen en straffen. De corrigerende tik kan hierbij één van de methoden zijn, maar moet zeker niet de enige zijn, alleen in incidentele gevallen en alleen als dit bewust wordt ingezet en niet in een vlaag van woede. Beter is het gewenst gedrag te bekrachtigen door belonen, vrijheden af te nemen bij ongewenst gedrag of niet fysieke middelen als straf in te zetten. Belangrijk daarbij is dat de eigenheid van het kind in stand blijft. Dat hij of zij begrijpt waar het om gaat en dat de straf ook in verhouding staat tot het vergrijp, zodat ze ook verantwoordelijkheid kunnen nemen voor wat er is gebeurd en hiervan kunnen leren. Dit alles zou moeten gebeuren in een sfeer van respect en liefde zodat het kind weet dat wat hij of zij ook doet, dit niets afdoet aan de liefde die de ouders voor het kind hebben, en dit is ook wel weer een heel Bijbels principe.

POSTED: 19.03. 2010, 19:21 (4)